Fundacja rodzinna stała się w ostatnich latach jednym z najczęściej analizowanych instrumentów sukcesyjnych i majątkowych. Jej atrakcyjność wynika przede wszystkim z możliwości uporządkowania struktury rodzinnego majątku, oddzielenia własności od bieżącego zarządzania oraz korzystnego modelu podatkowego. W praktyce wielu fundatorów rozważa wniesienie do fundacji nie tylko klasycznych aktywów, takich jak nieruchomości, udziały czy akcje, lecz także aktywów cyfrowych, w tym kryptowalut. Na tym tle pojawia się jednak zasadnicze pytanie: czy fundacja rodzinna może bezpiecznie inwestować w waluty wirtualne, a następnie je zbywać bez utraty preferencji podatkowych?
Najnowsza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 lutego 2026 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.654.2025.1.END) pokazuje, że odpowiedź organów podatkowych jest dla podatników niekorzystna. Organ uznał, że sprzedaż kryptowalut przez fundację rodzinną nie mieści się w zakresie dozwolonej działalności określonej w ustawie o fundacji rodzinnej. W konsekwencji dochód z takiej sprzedaży podlega opodatkowaniu według stawki 25% CIT, przewidzianej dla działalności wykraczającej poza ustawowy katalog.
Fundacja rodzinna i jej model podatkowy
Punktem wyjścia jest konstrukcja samej fundacji rodzinnej. Zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej jej celem jest gromadzenie mienia, zarządzanie nim w interesie beneficjentów oraz spełnianie świadczeń na ich rzecz. Sama fundacja jako osoba prawna korzysta co do zasady ze zwolnienia podmiotowego w CIT. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności inwestycyjnej. Zwolnienie to nie obejmuje działalności gospodarczej wykraczającej poza zakres wskazany w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 24r ustawy o CIT, który przewiduje stawkę 25% podstawy opodatkowania.
To właśnie granice dopuszczalnej działalności mają fundamentalne znaczenie dla planowania struktury aktywów w fundacji rodzinnej. Ustawodawca wprowadził zamknięty katalog czynności, które fundacja może wykonywać bez utraty preferencji podatkowych. Obejmuje on między innymi zbywanie mienia, o ile nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia, najem i dzierżawę, uczestnictwo w spółkach i funduszach, nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, instrumentów pochodnych oraz praw o podobnym charakterze, a także obrót zagranicznymi środkami płatniczymi w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji.
Spór dotyczący kryptowalut sprowadza się więc do odpowiedzi na pytanie, czy waluta wirtualna może zostać zakwalifikowana do jednej z tych kategorii.
Stan faktyczny analizowany przez organ
W sprawie będącej przedmiotem interpretacji przyszły fundator planował założyć fundację rodzinną i wnieść do niej nieruchomości oraz kryptowaluty. Deklarował przy tym, że fundacja nie będzie prowadzić obrotu kryptowalutami w sposób zorganizowany czy ciągły. Kryptowaluty miały zostać wniesione i przechowywane jako element zabezpieczenia majątku. Ich ewentualna sprzedaż w przyszłości nie miała stanowić założonego celu działalności, lecz jedynie możliwość zabezpieczenia majątku. Pytanie podatnika dotyczyło tego, czy taka przyszła sprzedaż będzie objęta „karną”, czyli sankcyjną stawką 25% CIT.
Wnioskodawca argumentował, że skoro fundacja nie zamierza obracać kryptowalutami w sposób profesjonalny, a sprzedaż nie byłaby realizowana w ramach zorganizowanej działalności handlowej, to nie powinno dojść do zastosowania sankcyjnej stawki podatku. Organ nie podzielił jednak tego stanowiska.
Czym fiskus uzasadnia swoje niekorzystne stanowisko
W interpretacji Dyrektor KIS przyjął bardzo formalistyczne podejście. Po pierwsze, wskazał, że katalog działalności dozwolonej dla fundacji rodzinnej ma charakter zamknięty. Skoro ustawodawca nie wymienił w nim obrotu walutami wirtualnymi, to nie ma podstaw do rozszerzającej wykładni przepisów.
Po drugie, organ wykluczył możliwość zakwalifikowania kryptowalut jako papierów wartościowych, instrumentów pochodnych albo praw o podobnym charakterze. W interpretacji podkreślono, że waluta wirtualna nie jest instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Co więcej, ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu zawiera definicję waluty wirtualnej, z której wprost wynika, że nie jest ona instrumentem finansowym. Skoro więc ustawodawca odrębnie definiuje walutę wirtualną i nie zalicza jej do instrumentów finansowych, nie można uznać, że mieści się ona w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o fundacji rodzinnej.
Po trzecie, organ odrzucił również argument, że kryptowaluty mogą być traktowane jako zagraniczne środki płatnicze. Wskazał, że zgodnie z prawem dewizowym zagranicznymi środkami płatniczymi są waluty obce i dewizy, natomiast waluta wirtualna nie jest prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez bank centralny ani dokumentem pełniącym funkcję środka płatniczego. Tym samym nie mieści się również w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o fundacji rodzinnej.
Po czwarte wreszcie, organ nie zgodził się z poglądem, że jednorazowa sprzedaż kryptowaluty mogłaby zostać potraktowana jako zwykłe „zbywanie mienia”, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. W ocenie Dyrektora KIS również sprzedaż aktywa przechowywanego inwestycyjnie jako element majątku fundacji stanowi aktywność wykraczającą poza dopuszczalny zakres, jeżeli przedmiotem sprzedaży jest waluta wirtualna. Innymi słowy, sam charakter aktywa przesądza o negatywnej kwalifikacji, a nie częstotliwość czy organizacja transakcji.
Sądy administracyjne również przeciwne fundacji rodzinnej
Interpretacja nie jest odosobniona. Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 22 lutego 2024 r., sygn. I SA/Po 895/23. Sąd podzielił w nim stanowisko, że obrót walutą wirtualną wykracza poza zakres art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej. W szczególności sąd uznał, że kryptowaluty nie są prawami o podobnym charakterze do papierów wartościowych ani instrumentów pochodnych, ponieważ nie wykazują ich istotnych cech wspólnych. Nie powstają w wyniku emisji, nie inkorporują praw majątkowych typowych dla papierów wartościowych i nie funkcjonują w sformalizowanym reżimie obrotu nadzorowanego przez państwowe lub międzynarodowe instytucje.
To odwołanie do orzecznictwa ma praktyczne znaczenie. Pokazuje bowiem, że niekorzystna wykładnia organów zyskuje wsparcie także na poziomie sądów administracyjnych. Dla podatników oznacza to rosnące ryzyko, że ewentualny spór w podobnej sprawie może zakończyć się niepowodzeniem.
Konsekwencje praktyczne dla fundatorów
Z punktu widzenia praktyki planowania majątkowego interpretacja ta niesie kilka ważnych wniosków.
Po pierwsze, samo wniesienie kryptowalut do fundacji rodzinnej nie rozwiązuje problemu ich podatkowego „opakowania”. Nawet jeśli aktywa te mają pełnić wyłącznie funkcję lokaty majątkowej lub zabezpieczenia wartości, ich późniejsze zbycie może zostać uznane za działalność wykraczającą poza dozwolony zakres.
Po drugie, znaczenia nie ma argument, że transakcje nie są dokonywane zawodowo, w sposób ciągły ani zorganizowany. Organ wyraźnie wskazał, że również jednorazowa sprzedaż kryptowaluty nie korzysta z preferencji. To bardzo istotne, bo wielu zainteresowanych fundacją rodzinną traktuje ją jako „sejf majątkowy”, w którym aktywa mogą być po prostu pasywnie przechowywane. W przypadku kryptowalut taka koncepcja nie chroni przed 25% CIT przy wyjściu z inwestycji.
Po trzecie, interpretacja pokazuje, że przepisy dotyczące fundacji rodzinnej będą wykładane literalnie. Skoro ustawa wymienia konkretne kategorie aktywów i rodzajów działalności, organy nie są skłonne do stosowania analogii. Ma to znaczenie nie tylko dla kryptowalut, ale szerzej dla wszelkich nowych klas aktywów cyfrowych, tokenów czy instrumentów hybrydowych. W przypadku braku wyraźnego umocowania ustawowego należy liczyć się z ryzykiem zakwestionowania preferencji.
Podsumowanie
Interpretacja z 2 lutego 2026 r. potwierdza niekorzystne podejście organów do inwestycji fundacji rodzinnych w kryptowaluty. Dyrektor KIS uznał, że sprzedaż walut wirtualnych przez fundację rodzinną wykracza poza katalog działalności dozwolonej określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. W konsekwencji dochód z takiej sprzedaży podlega opodatkowaniu 25% CIT na podstawie art. 24r ustawy o CIT. Bez znaczenia pozostaje to, czy sprzedaż ma charakter okazjonalny, czy kryptowaluty były przechowywane wyłącznie jako lokata majątku.
Dla praktyki oznacza to, iż fundacja rodzinna nie powinna być dziś traktowana jako neutralny podatkowo wehikuł do inwestowania w kryptowaluty. Każda struktura obejmująca aktywa cyfrowe wymaga odrębnej, ostrożnej analizy, a decyzja o wniesieniu kryptowalut do fundacji powinna być podejmowana z pełną świadomością ryzyka podatkowego. Dopóki ustawodawca nie rozszerzy katalogu dozwolonej działalności albo nie ukształtuje się odmienna linia orzecznicza, sprzedaż kryptowalut przez fundację rodzinną pozostaje obszarem wysokiego ryzyka.
Radosław Żuk
Doradca podatkowy
Kancelaria Żuk Pośpiech
